Rozstępy - przyczyny, etapy i możliwości leczenia
Rozstępy to linijne zmiany skóry powstające w wyniku zaburzeń w strukturze skóry właściwej. Mogą pojawiać się m.in. podczas szybkiego wzrostu, ciąży, zmian masy ciała lub pod wpływem czynników hormonalnych. Wygląd i możliwości terapii zależą m.in. od wieku, koloru i lokalizacji rozstępów.
Czym są rozstępy?
Rozstępy, określane medycznie jako striae distensae, są linijnymi zmianami skóry związanymi ze zmianami w strukturze skóry właściwej. Najczęściej występują w miejscach poddawanych szybkim zmianom objętości i napięcia tkanek.
Początkowo mogą mieć kolor czerwony, różowy lub fioletowy. Ten etap określa się jako striae rubrae. Z czasem rozstępy zwykle stają się jaśniejsze, mniej unaczynione i mogą przyjmować biały lub perłowy kolor. Dojrzałe zmiany określane są jako striae albae.
Rozstępy najczęściej pojawiają się na brzuchu, udach, pośladkach, biodrach i piersiach. Mogą również występować w innych lokalizacjach, zależnie od przyczyny ich powstawania.
Nie są zwykle problemem medycznym wymagającym leczenia, ale mogą stanowić istotny problem estetyczny. Dobór terapii zależy m.in. od fazy rozstępów, ich lokalizacji, fototypu skóry i indywidualnych uwarunkowań.
Dlaczego powstają rozstępy?
Szybkie zmiany wymiarów ciała. Gwałtowny wzrost lub zwiększenie objętości tkanek może przekraczać zdolność skóry do adaptacji i sprzyjać powstawaniu rozstępów.
Ciąża. Rozstępy często pojawiają się na brzuchu i piersiach w związku ze zmianą objętości tkanek oraz wpływem czynników hormonalnych.
Okres dojrzewania. Szybki wzrost w okresie pokwitania może prowadzić do powstawania rozstępów również u osób bez nadwagi.
Zmiany masy ciała i masy mięśniowej. Szybkie zwiększenie masy ciała lub intensywny przyrost masy mięśniowej mogą sprzyjać pojawieniu się zmian.
Czynniki hormonalne i leki. W niektórych przypadkach rozstępy mogą być związane z zaburzeniami hormonalnymi lub długotrwałym stosowaniem kortykosteroidów.
Predyspozycje indywidualne. Podatność skóry na powstawanie rozstępów różni się między osobami i może mieć również podłoże genetyczne.
Kiedy rozstępy wymagają konsultacji lekarskiej?
Typowe rozstępy związane z okresem dojrzewania, ciążą czy zmianami masy ciała zwykle nie świadczą o chorobie.
Konsultacji wymagają natomiast rozstępy pojawiające się nagle, bardzo liczne lub rozległe, szczególnie gdy nie można ich powiązać z wyraźną zmianą masy ciała, wzrostem lub ciążą.
Warto skonsultować się z lekarzem również wtedy, gdy rozstępom towarzyszą inne nietypowe objawy lub gdy pacjent długotrwale stosuje leki kortykosteroidowe.
Przed rozpoczęciem terapii estetycznej warto ocenić fazę i charakter zmian, ponieważ świeże i dojrzałe rozstępy różnią się wyglądem i mogą wymagać odmiennego postępowania.
MOŻLIWE METODY
Metody postępowania dobieramy do charakteru problemu
Dobór metody zależy od obrazu klinicznego, przyczyny problemu, jego nasilenia oraz indywidualnych potrzeb skóry. Poniżej pokazujemy metody, które mogą być brane pod uwagę po odpowiedniej kwalifikacji.
Czego unikać przy rozstępach?
Nie należy oczekiwać całkowitego usunięcia rozstępów. Dostępne metody mogą zmniejszać ich widoczność i poprawiać strukturę skóry, ale nie można zagwarantować przywrócenia jej wyglądu sprzed powstania zmian.
Nie warto również dobierać terapii wyłącznie na podstawie informacji, że dana metoda jest stosowana “na rozstępy”. Istotne znaczenie ma faza zmian, ich kolor, głębokość, lokalizacja oraz fototyp skóry.
Należy unikać agresywnych domowych metod naruszających skórę, takich jak intensywne mikronakłuwanie wykonywane bez odpowiedniej kwalifikacji.
Przy procedurach wpływających na przebudowę skóry należy również przestrzegać zaleceń dotyczących fotoprotekcji i pielęgnacji pozabiegowej.
WIEDZA
Najczęstsze pytania.
Czy rozstępy można całkowicie usunąć?
Nie można zagwarantować całkowitego usunięcia rozstępów. Celem terapii jest przede wszystkim zmniejszenie ich widoczności oraz poprawa koloru i struktury skóry.
Czy świeże rozstępy łatwiej poddają się terapii?
Faza rozstępów ma znaczenie dla doboru postępowania. Świeże rozstępy są zwykle czerwone lub fioletowe i różnią się biologicznie od dojrzałych, jasnych zmian. Nie oznacza to jednak, że starszych rozstępów nie można poddawać terapii.
Czy rozstępy powstają tylko przy przybieraniu na wadze?
Nie. Mogą pojawiać się również podczas okresu dojrzewania, ciąży, szybkiego wzrostu masy mięśniowej oraz w związku z czynnikami hormonalnymi czy stosowaniem kortykosteroidów.
Czym różnią się czerwone rozstępy od białych?
Czerwone lub fioletowe rozstępy, określane jako striae rubrae, są zwykle zmianami wcześniejszymi. Z czasem mogą blednąć i przechodzić w jaśniejsze striae albae, czyli bardziej dojrzałą fazę rozstępów.
Jak dobiera się zabieg na rozstępy?
Pod uwagę bierze się m.in. wiek i fazę zmian, ich kolor, głębokość, lokalizację, powierzchnię oraz fototyp skóry. Dlatego metoda powinna być dobierana indywidualnie po ocenie skóry.
ŹRÓDŁA
Źródła i literatura.
- Al-Himdani S, Ud-Din S, Gilmore S, Bayat A. Striae distensae: a comprehensive review and evidence-based evaluation of prophylaxis and treatment. British Journal of Dermatology. 2014;170(3):527-547.
- Lokhande AJ, Mysore V. Striae distensae treatment review and update. Indian Dermatology Online Journal. 2019;10(4):380-395.
- Cho S, Park ES, Lee DH, Li K, Chung JH. Clinical features and risk factors for striae distensae in Korean adolescents. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2006;20(9):1108-1113.
- DermNet. Stretch marks (striae).
- American Academy of Dermatology Association (AAD). Materiały dotyczące rozstępów i zmian skóry związanych z szybkim rozciąganiem.
NASTĘPNY KROK
Zacznijmy od konsultacji.
Podczas konsultacji oceniamy potrzeby, wskazania i dotychczasowe postępowanie. Dopiero na tej podstawie określamy, czy dana metoda ma właściwe miejsce w planie terapii.