Blizny - rodzaje, przyczyny i możliwości leczenia

Blizna jest efektem naturalnego procesu naprawczego zachodzącego po uszkodzeniu skóry. Organizm zastępuje uszkodzoną tkankę nową tkanką łączną, której budowa różni się od prawidłowej skóry. Z tego powodu blizna może mieć inną strukturę, kolor, grubość i elastyczność niż otaczająca ją skóra.

Blizny mogą być płaskie, zanikowe, przerostowe lub przyjmować postać bliznowców. Ich wygląd może zmieniać się przez wiele miesięcy w procesie dojrzewania. Niektóre poza zmianą wyglądu skóry mogą powodować świąd, tkliwość, uczucie napięcia lub ograniczenie ruchomości tkanek.

Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla każdego rodzaju blizny. Przed rozpoczęciem terapii istotne jest określenie rodzaju zmiany, jej wieku, lokalizacji, przebiegu gojenia oraz oczekiwanego efektu.

Blizny powstałe w przebiegu trądziku mają swoją specyfikę i zostały omówione osobno w sekcji Blizny potrądzikowe.

Urazy skóry. Skaleczenia, rany, oparzenia i inne uszkodzenia mogą prowadzić do powstania blizny, szczególnie jeśli obejmują głębsze warstwy skóry.

Zabiegi chirurgiczne. Nacięcie skóry uruchamia fizjologiczny proces gojenia. Ostateczny wygląd blizny pooperacyjnej zależy m.in. od lokalizacji, napięcia tkanek, sposobu gojenia i indywidualnych predyspozycji.

Stany zapalne i infekcje. Głębszy lub przedłużający się stan zapalny może zaburzać prawidłowy przebieg regeneracji i wpływać na wygląd powstającej blizny.

Przebieg gojenia. Zakażenie rany, jej ponowne uszkodzenie, duże napięcie tkanek lub wydłużone gojenie mogą zwiększać ryzyko powstania bardziej widocznej blizny.

Indywidualne predyspozycje. Sposób bliznowacenia jest cechą indywidualną. U części osób występuje większa skłonność do tworzenia blizn przerostowych lub bliznowców.

Konsultacja jest wskazana, jeśli blizna szybko się powiększa, staje się wyraźnie wypukła, twarda, bolesna lub powoduje nasilony świąd. Oceny wymaga również zmiana, która zaczyna wykraczać poza granice pierwotnego urazu, ponieważ może mieć charakter bliznowca.

Do lekarza należy zgłosić się także w przypadku objawów mogących świadczyć o nieprawidłowym gojeniu lub zakażeniu rany, takich jak nasilający się ból, obrzęk, zaczerwienienie, wydzielina lub gorączka.

Konsultacja jest również zasadna, gdy blizna ogranicza ruchomość, powoduje dolegliwości funkcjonalne lub znajduje się w miejscu szczególnie narażonym na napięcie.

Przed rozpoczęciem zabiegów estetycznych należy określić rodzaj blizny. Blizna zanikowa, przerostowa i bliznowiec wymagają odmiennego podejścia terapeutycznego.

Nie należy samodzielnie stosować intensywnych metod złuszczania, mikronakłuwania ani innych procedur naruszających skórę na świeżej lub nieprawidłowo gojącej się bliźnie.

W okresie dojrzewania blizny istotna jest również ochrona przed promieniowaniem UV. Ekspozycja na słońce może sprzyjać utrwalaniu różnic w zabarwieniu pomiędzy blizną a otaczającą ją skórą.

Nie warto wybierać terapii wyłącznie na podstawie wyglądu blizny na zdjęciu lub rekomendacji dotyczącej innego rodzaju blizny. Metoda odpowiednia dla blizny zanikowej nie musi być właściwa dla blizny przerostowej lub bliznowca.

Należy także zachować ostrożność wobec obietnic całkowitego “usunięcia blizny”. Celem terapii jest zazwyczaj poprawa jej struktury, koloru, elastyczności lub widoczności, a nie przywrócenie skóry do stanu identycznego jak przed urazem.

Czy bliznę można całkowicie usunąć?

Zazwyczaj nie można zagwarantować całkowitego usunięcia blizny. Odpowiednio dobrana terapia może natomiast poprawić jej strukturę, kolor, elastyczność i widoczność. Możliwy zakres poprawy zależy m.in. od rodzaju, wieku, lokalizacji i rozległości blizny.

Kiedy można rozpocząć terapię blizny?

To zależy od rodzaju urazu, sposobu gojenia i planowanej metody. Niektóre elementy postępowania z blizną można wdrażać stosunkowo wcześnie, natomiast procedury zabiegowe wymagają odpowiedniego wygojenia tkanek. Moment rozpoczęcia terapii powinien być ustalany indywidualnie.

Czy stare blizny można poprawić?

Tak, również dojrzałe blizny mogą być kwalifikowane do terapii. Wiek blizny jest jednak tylko jednym z czynników wpływających na wybór metody i możliwy efekt.

Czy każdą bliznę leczy się w ten sam sposób?

Nie. Blizny zanikowe, przerostowe, płaskie i bliznowce różnią się budową oraz mechanizmem powstawania. Dlatego przed wyborem terapii konieczna jest ocena rodzaju blizny.

Czy blizny potrądzikowe leczy się tak samo jak inne blizny?

Nie zawsze. Blizny potrądzikowe często mają charakter zanikowy i mogą występować w kilku różnych typach. Dlatego na stronie Aestheco zostały wydzielone jako osobne wskazanie i wymagają odrębnej kwalifikacji.

• Mustoe TA, Cooter RD, Gold MH, et al. International clinical recommendations on scar management. Plastic and Reconstructive Surgery. 2002;110(2):560-571.
• Gold MH, McGuire M, Mustoe TA, et al. Updated international clinical recommendations on scar management: part 2 - algorithms for scar prevention and treatment. Dermatologic Surgery. 2014;40(8):825-831.
• Ogawa R. Keloid and hypertrophic scars are the result of chronic inflammation in the reticular dermis. International Journal of Molecular Sciences. 2017;18(3):606.
• Gauglitz GG, Korting HC, Pavicic T, Ruzicka T, Jeschke MG. Hypertrophic scarring and keloids: pathomechanisms and current and emerging treatment strategies. Molecular Medicine. 2011;17(1-2):113-125.
• American Academy of Dermatology Association (AAD). Scars: Diagnosis and treatment.