Blizny potrądzikowe - rodzaje i możliwości leczenia
Blizny potrądzikowe powstają w następstwie uszkodzenia skóry podczas procesu zapalnego i nieprawidłowej przebudowy tkanek. Najczęściej mają charakter zanikowy, ale mogą również występować jako blizny przerostowe. Dobór terapii zależy od rodzaju, głębokości i rozległości blizn oraz od tego, czy trądzik jest nadal aktywny.
Czym są blizny potrądzikowe?
Blizny potrądzikowe są trwałymi zmianami w strukturze skóry, które mogą pozostać po przebytym trądziku. Powstają, gdy proces zapalny uszkadza tkanki, a późniejsza przebudowa kolagenu nie prowadzi do pełnego odtworzenia prawidłowej struktury skóry.
Najczęściej występują blizny zanikowe, czyli zagłębienia w powierzchni skóry. W zależności od ich kształtu i głębokości wyróżnia się m.in. typy ice pick, boxcar i rolling. Rzadziej po trądziku mogą powstawać wypukłe blizny przerostowe lub bliznowce.
Blizny potrądzikowe należy odróżnić od czerwonych lub brązowych śladów pozostających po zmianach zapalnych. Pozapalny rumień i przebarwienia mogą z czasem ulegać poprawie i wymagają innego postępowania niż rzeczywiste ubytki w strukturze skóry.
U jednej osoby może występować jednocześnie kilka rodzajów blizn. Z tego powodu terapia często wymaga indywidualnego planu i nie zawsze opiera się na jednej metodzie.
Dlaczego powstają blizny potrądzikowe?
Nasilony stan zapalny. Głębokie i długo utrzymujące się zmiany zapalne zwiększają ryzyko uszkodzenia struktur skóry i powstania blizn.
Przebieg procesu gojenia. Po ustąpieniu stanu zapalnego skóra rozpoczyna proces naprawczy. Zaburzenia tworzenia i przebudowy kolagenu mogą prowadzić do powstania zagłębień albo, rzadziej, nadmiernie wypukłej tkanki bliznowatej.
Manipulowanie przy zmianach trądzikowych. Wyciskanie, rozdrapywanie i mechaniczne uszkadzanie zmian może nasilać stan zapalny i zwiększać ryzyko pozostawienia blizn.
Nasilenie i czas trwania trądziku. Im dłużej utrzymuje się niekontrolowany stan zapalny, tym większe może być ryzyko trwałych zmian w strukturze skóry.
Indywidualne predyspozycje. Skłonność do powstawania blizn oraz sposób gojenia różnią się między pacjentami.
Kiedy blizny potrądzikowe wymagają konsultacji?
Jeżeli nadal występuje aktywny trądzik, priorytetem jest jego odpowiednie rozpoznanie i leczenie. Rozpoczynanie intensywnej terapii blizn bez kontroli aktywnego procesu zapalnego może prowadzić do sytuacji, w której równolegle powstają nowe blizny.
Konsultacja jest szczególnie wskazana przy głębokich, licznych lub zróżnicowanych bliznach oraz gdy występują blizny wypukłe. Ich prawidłowe rozpoznanie wpływa na wybór metody postępowania.
Oceny wymagają również zmiany, co do których nie ma pewności, czy są rzeczywistymi bliznami. Przebarwienia i pozapalne zaczerwienienia po trądziku nie są tym samym co blizny i mogą wymagać zupełnie innej terapii.
MOŻLIWE METODY
Metody postępowania dobieramy do charakteru problemu
Dobór metody zależy od obrazu klinicznego, przyczyny problemu, jego nasilenia oraz indywidualnych potrzeb skóry. Poniżej pokazujemy metody, które mogą być brane pod uwagę po odpowiedniej kwalifikacji.
Czego unikać przy bliznach potrądzikowych?
Nie należy samodzielnie wykonywać intensywnych procedur naruszających skórę, szczególnie przy aktywnym trądziku. Agresywne złuszczanie, domowe mikronakłuwanie czy niekontrolowane łączenie silnych substancji aktywnych może prowadzić do podrażnienia i nasilenia stanu zapalnego.
Należy unikać wyciskania i rozdrapywania zmian trądzikowych. Ograniczenie powstawania nowych blizn jest równie istotne jak terapia tych już istniejących.
Nie należy również zakładać, że wszystkie blizny potrądzikowe można leczyć jedną metodą. Blizny ice pick, boxcar i rolling różnią się budową, dlatego mogą wymagać odmiennego lub łączonego postępowania.
W trakcie terapii istotna jest fotoprotekcja, szczególnie gdy wykonywane są procedury wpływające na przebudowę lub złuszczanie skóry.
WIEDZA
Najczęstsze pytania.
Czy blizny potrądzikowe można całkowicie usunąć?
Nie można zagwarantować całkowitego usunięcia blizn. Celem terapii jest przede wszystkim poprawa ich głębokości, struktury i ogólnego wyglądu skóry. Zakres możliwej poprawy zależy od rodzaju i rozległości blizn oraz indywidualnej odpowiedzi tkanek.
Jakie są rodzaje blizn potrądzikowych?
Najczęściej występują blizny zanikowe. Klasycznie dzieli się je na typy ice pick, boxcar i rolling. U jednego pacjenta może występować kilka rodzajów jednocześnie. Rzadziej po trądziku powstają blizny przerostowe lub bliznowce.
Czy czerwone ślady po trądziku są bliznami?
Nie zawsze. Czerwone ślady mogą być pozapalnym rumieniem, a brązowe przebarwieniami pozapalnymi. Są to inne problemy niż zmiana struktury skóry charakterystyczna dla rzeczywistej blizny.
Czy można leczyć blizny przy aktywnym trądziku?
Najpierw należy ocenić i odpowiednio kontrolować aktywny proces zapalny. Kolejność terapii zależy od stanu skóry i planowanych procedur, dlatego powinna zostać ustalona podczas kwalifikacji.
Jaki zabieg jest najlepszy na blizny potrądzikowe?
Nie istnieje jeden najlepszy zabieg dla wszystkich blizn potrądzikowych. Wybór metody zależy m.in. od typu blizn, ich głębokości, lokalizacji, fototypu skóry oraz współistniejących problemów. Przy różnych typach blizn może być potrzebne łączenie metod.
ŹRÓDŁA
Źródła i literatura.
- Connolly D, Vu HL, Mariwalla K, Saedi N. Acne scarring - pathogenesis, evaluation, and treatment options. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. 2017;10(9):12-23.
- Kravvas G, Al-Niaimi F. A systematic review of treatments for acne scarring. Part 1: Non-energy-based techniques. Scandinavian Journal of Plastic and Reconstructive Surgery and Hand Surgery. 2017;51(5):333-344.
- Kravvas G, Al-Niaimi F. A systematic review of treatments for acne scarring. Part 2: Energy-based techniques. Scandinavian Journal of Plastic and Reconstructive Surgery and Hand Surgery. 2018;52(1):20-28.
- American Academy of Dermatology Association (AAD). Acne scars: Consultation and treatment.
- DermNet. Acne scarring.
WIEDZA
Dowiedz się więcej.
NASTĘPNY KROK
Zacznijmy od konsultacji.
Podczas konsultacji oceniamy potrzeby, wskazania i dotychczasowe postępowanie. Dopiero na tej podstawie określamy, czy dana metoda ma właściwe miejsce w planie terapii.