Nadpotliwość pach — kiedy pocenie przekracza normę

Nadpotliwość to wydzielanie potu w ilości przekraczającej potrzeby termoregulacji organizmu. W okolicy pach należy do najczęstszych lokalizacji.

Rozróżnienie dwóch postaci decyduje o całym postępowaniu.

Nadpotliwość pierwotna dotyczy określonych okolic ciała, występuje symetrycznie po obu stronach, zaczyna się zwykle przed dwudziestym piątym rokiem życia, często występuje rodzinnie i — co istotne — ustaje podczas snu. Nie ma uchwytnej przyczyny chorobowej; podłożem jest nadmierna aktywność układu współczulnego.

Nadpotliwość wtórna jest objawem innego stanu. Typowo obejmuje całe ciało, może być jednostronna, pojawia się później w życiu i występuje także w nocy. To ostatnie jest najważniejszą wskazówką diagnostyczną.

W postaci pierwotnej przyczyną jest nadmierna reaktywność układu współczulnego unerwiającego gruczoły potowe. Same gruczoły są prawidłowe i nie ma ich więcej niż u innych osób — pracują tylko intensywniej. Skłonność bywa dziedziczna.

W postaci wtórnej przyczyny są różnorodne: nadczynność tarczycy, cukrzyca i epizody hipoglikemii, okres okołomenopauzalny, przewlekłe infekcje, choroby układu chłonnego, zaburzenia neurologiczne oraz leki — w tym niektóre preparaty przeciwdepresyjne i opioidowe.

Stres i emocje nasilają obie postacie, ale nie są ich przyczyną.

Gdy pocenie występuje w nocy — to sygnał przemawiający za postacią wtórną i wymaga diagnostyki, a nie leczenia objawowego.

Gdy towarzyszą mu gorączka, niezamierzony spadek masy ciała, powiększone węzły chłonne lub osłabienie — konieczna pilna ocena lekarska.

Gdy pocenie zaczęło się nagle po trzydziestce lub tylko po jednej stronie ciała.

Gdy współistnieją kołatania serca, drżenie rąk i chudnięcie — wskazana ocena czynności tarczycy.

Warto też zgłosić przyjmowane leki: niektóre preparaty przeciwdepresyjne i przeciwbólowe nasilają pocenie.

Bagatelizowania poców nocnych. To najważniejszy sygnał odróżniający postać wtórną od pierwotnej i nie powinien być leczony wyłącznie zabiegowo.

Stosowania antyperspirantów o wysokim stężeniu soli glinu na skórę podrażnioną lub świeżo ogoloną — to częsta przyczyna stanu zapalnego.

Zakładania, że nadpotliwość to kwestia higieny. To zaburzenie czynnościowe gruczołów potowych, nie brak dbałości.

Odkładania konsultacji z powodu wstydu. Wpływ nadpotliwości na funkcjonowanie zawodowe i społeczne jest udokumentowany i sam w sobie stanowi wskazanie do leczenia.

Czy nadpotliwość to choroba?

Postać pierwotna jest zaburzeniem czynnościowym, nie chorobą narządową — ale istotnie wpływa na jakość życia i jest uznanym wskazaniem do leczenia. Postać wtórna to objaw innej choroby.

Czy blokowanie potu jest szkodliwe?

Miejscowe zmniejszenie wydzielania w jednej okolicy nie zaburza termoregulacji całego organizmu — gruczoły potowe pokrywają całą powierzchnię ciała.

Czy pocenie przeniesie się w inne miejsce?

Przy leczeniu miejscowym okolicy pach zjawisko to opisywano rzadko i zwykle miało niewielkie nasilenie.

Jak długo utrzymuje się efekt?

Zależy od metody i indywidualnej reakcji — zwykle liczony jest w miesiącach, po czym postępowanie wymaga powtórzenia.

• American Academy of Dermatology — materiały o nadpotliwości
• MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine — informacje o poceniu nocnym i przyczynach wtórnych
• European Medicines Agency — charakterystyki produktów leczniczych