Zmarszczki - dlaczego powstają i co realnie je spłyca
Trwałe zagłębienia skóry wynikające z ubytku kolagenu i pracy mięśni mimicznych. Rokowanie zależy od tego, czy są dynamiczne, czy utrwalone.
Czym są zmarszczki mimiczne, a czym statyczne?
Zmarszczki to trwałe zagłębienia skóry powstające w wyniku dwóch nakładających się procesów: pogorszenia jakości tkanki podporowej oraz powtarzalnej pracy mięśni mimicznych.
W praktyce klinicznej dzieli się je na trzy grupy. Zmarszczki mimiczne pojawiają się przy ruchu i znikają w spoczynku - to lwia zmarszczka, kurze łapki, poprzeczne linie czoła. Zmarszczki statyczne są widoczne stale, także przy nieruchomej twarzy; zwykle powstają z utrwalonych zmarszczek mimicznych. Zmarszczki grawitacyjne wynikają z opadania tkanek i utraty podparcia.
Podłożem jest stopniowy ubytek kolagenu - po dwudziestym piątym roku życia organizm traci go średnio około procenta rocznie. Równolegle fragmentują się włókna elastynowe, spada zawartość kwasu hialuronowego, a szkielet kostny i tkanka tłuszczowa twarzy ulegają powolnej resorpcji. Skóra przestaje mieć na czym się opierać.
Dlaczego zmarszczki pojawiają się szybciej u jednych niż u drugich?
Fotostarzenie. Promieniowanie UVA wnika głęboko w skórę właściwą i uszkadza włókna podporowe. Przyjmuje się, że odpowiada za większość widocznych oznak starzenia skóry odkrytej - znacznie więcej niż sam upływ czasu.
Palenie tytoniu. Zaburza mikrokrążenie i aktywuje enzymy rozkładające kolagen. Efekt jest widoczny szczególnie wokół ust.
Zmiany hormonalne. Spadek estrogenów w okresie menopauzy wiąże się z przyspieszoną utratą kolagenu, najsilniejszą w pierwszych latach po ostatniej miesiączce.
Glikacja. Nadmiar cukrów w diecie prowadzi do usztywnienia włókien kolagenowych, które tracą sprężystość.
Mimika i sposób spania. Powtarzalny ruch utrwala bruzdę w tym samym miejscu; sen na boku sprzyja zmarszczkom po jednej stronie twarzy.
Kiedy zmarszczka wymaga oceny lekarza?
Gdy asymetria twarzy pojawia się nagle - opadnięcie kącika ust, powieki lub brak możliwości zmarszczenia czoła po jednej stronie wymaga pilnej diagnostyki neurologicznej, a nie zabiegu estetycznego.
Gdy powieka opada stopniowo i ogranicza pole widzenia - to wskazanie okulistyczne.
Gdy głębokie zmarszczki pojawiają się wcześnie i szybko postępują - warto ocenić czynniki ogólnoustrojowe: gospodarkę hormonalną, niedobory, choroby tarczycy.
MOŻLIWE METODY
Metody postępowania dobieramy do charakteru problemu
Dobór metody zależy od obrazu klinicznego, przyczyny problemu, jego nasilenia oraz indywidualnych potrzeb skóry. Poniżej pokazujemy metody, które mogą być brane pod uwagę po odpowiedniej kwalifikacji.
Czego unikać przy zmarszczkach?
Nadmiernego złuszczania w przekonaniu, że „im mocniej, tym lepiej”. Przewlekłe podrażnienie uszkadza barierę hydrolipidową i przyspiesza starzenie, zamiast je hamować.
Pomijania fotoprotekcji. To jedyna metoda o niepodważalnej skuteczności w profilaktyce zmarszczek - bez niej pozostałe działania mają ograniczony sens.
Uzupełniania objętości bez planu. Powtarzane wypełnianie kolejnych okolic bez całościowej oceny twarzy prowadzi do przeciążenia i zmiany rysów, której trudno potem cofnąć.
Gwałtownej utraty masy ciała po czterdziestce - szybki spadek tkanki tłuszczowej twarzy uwydatnia bruzdy bardziej niż upływ czasu.
WIEDZA
Najczęstsze pytania.
W jakim wieku zacząć myśleć o zmarszczkach?
Wcześniej niż wtedy, gdy stają się utrwalone. Najskuteczniejsze jest postępowanie zapobiegawcze - fotoprotekcja i pielęgnacja - rozpoczęte, zanim zmarszczki mimiczne przejdą w statyczne.
Czy zmarszczki mimiczne można cofnąć?
Zmarszczki widoczne wyłącznie przy ruchu reagują dobrze. Utrwalone, obecne w spoczynku, wymagają łączenia metod i rzadko znikają całkowicie - realnym celem jest ich spłycenie.
Czy krem usunie zmarszczki?
Nie usunie, ale dobrze dobrana pielęgnacja poprawia nawilżenie, koloryt i jakość skóry, przez co zmarszczki są mniej widoczne. Substancje o udokumentowanym działaniu to przede wszystkim retinoidy i filtry przeciwsłoneczne.
Czy zabiegi uzależniają skórę?
Nie. Po zaprzestaniu skóra wraca do stanu wynikającego z naturalnego procesu starzenia - nie wygląda gorzej niż wyglądałaby bez zabiegów.
ŹRÓDŁA
Źródła i literatura.
- American Academy of Dermatology - materiały dotyczące fotostarzenia i fotoprotekcji
- U.S. Food and Drug Administration - informacje o preparatach stosowanych w medycynie estetycznej
- European Medicines Agency - charakterystyki produktów leczniczych
- MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine - informacje o starzeniu skóry
NASTĘPNY KROK
Zacznijmy od konsultacji.
Podczas konsultacji oceniamy potrzeby, wskazania i dotychczasowe postępowanie. Dopiero na tej podstawie określamy, czy dana metoda ma właściwe miejsce w planie terapii.